Dag 15: Van Herrvik naar Mölnermyr

(Te) veel kerken op één dag

Na ontbijt en een wandeling met Luna gemaakt naar het ‘Utssiktsplats’ nabij Herrvik, Daarna ga ik weer op weg naar het noorden. Ik wil vandaag naar Farö rijden. Onderweg zal ik een aantal kerken passeren die volgens de diverse gidsen zeer de moeite waard zijn om te bezoeken. Nu ken ik inmiddels wel de jubelende aanbevelingen van de gidsen. Dus er zijn twijfels. We zullen het zien (116/2.697 km).

Op zoek naar de Zweedse ziel

Maar eerst nog even het volgende: Vanmorgen tijdens de wandeling ben ik enkele mensen tegengekomen die ook op weg waren naar het Utssiktsplats.

Zoals gewoon bij ons thuis ben ik gewend om vriendelijk te groeten. Maar hier is men dat absoluut niet gewend. Als je groet weten ze niet altijd zo goed wat ze moeten doen. En uit zichzelf groeten zit er al helemaal niet in. Er wordt stug naar de grond of de andere kant gekeken. Wat is dat toch met die Zweden. Het vreemde is dat als je op weg in de camper  als tegenligger een andere camper tegenkomt dan wordt er uitgebreid gezwaaid. Is het de veiligheid van de privésfeer van de camper die ze verlokt tot dit jolig gedrag?

Het zet me verder aan het denken. Ook op straat merk ik dat Zweden eigenlijk heel weinig contact met elkaar hebben. Mensen spreken elkaar nauwelijks aan. Op straat straalt de levensvreugde er ook maar matig van af. Het lijkt wel of het hele sociale leven zich met name in gezin en familie afspeelt. In de grote steden, die ik deze reis nauwelijks bezoek, zal het wellicht anders zijn maar in de provincie lijkt mijn observatie tamelijk nauwkeurig.

Waar ligt het aan? Is het het barre klimaat dat voor veel ongemak en duisternis zorgt waardoor Zweden op zichzelf of hun gezin teruggeworpen worden?

De Zweedse ziel in de kunsten

En dan maak ik een grote sprong naar literatuur en film: Kan dat de oorzaak zijn dat een centraal thema vaak wordt gevormd door familierelaties? Kan het zijn dat door de minder intensieve en intieme contacten buiten familie en gezin, dat confrontaties vaker in familie en gezin voorkomen?

Kijk naar de films van Ingmar Bergman waarin benauwende familierelaties een centraal thema zijn. Lees Zweedse boeken die ook vaak familierelaties ‘problematiseren’. Een paar jaar geleden las ik meerdere boeken van Merethe Lindstrøm: Dagen in de geschiedenis van stilte. Ook deze boeken grijpen je bij de strot door de benauwende sfeer die ze oproepen. Ik begin het een beetje te begrijpen met de aantekening dat dit wel psychologie van de ijskoude grond is. Maar genoeg hierover. Op weg naar de eerste kerk!

Gammelgarns kyrka

De Gammelgarns kyrka staat vlak naast een verdedigingstoren. Een ongebruikelijke combinatie. Ze zijn beide gebouwd in de 14^e eeuw. De combinatie is wel te verklaren want Gammelgarn ligt aan de Oostzee vlak bij de Bothische Golf. Indertijd was het dorp een belangrijke handelsplaats hetgeen ook verklaarde dat er waardevolle goederen aanwezig waren waar altijd weer gespuis op af komt, vaak in groepen en dan is een verdedigingstoren voor opslag van die waardevolle goederen wel een vereiste.

De kerk staat in veel gidsen genoemd als een gotische kerk. Maar dat is volgens mij een misvatting. De kerk kent gewoon de regionale architectuur maar ramen en deuren worden versierd met gotische lijsten. Helaas ik de kerk gesloten en kan ik het interieur niet bekijken.

Roma Klooster

Het Roma Kloster was vroeger een onderdeel van een Cisterciënzer klooster. Dat klooster is er gebouwd toen de Franse orde vond dat het land ‘aan de andere kant van de wereld’ gekerstend moest worden. Dat gebeurde vanaf 1164. Van het klooster is weinig overgebleven. Slechts de ruïne van de kerk staat er nog.

Net als bij andere Cisterciënzer kloosters is het oorspronkelijk volgens een vaste formule gebouwd. Er was een gedeelte voor de gelovige monniken waar ze konden bidden en werken (‘ora et labora’ is hun leuze ‘bid en werk’). Dan was er een gedeelte voor gasten en pelgrims. Er werd aan het gastenverblijf vaak een hospitaal toegevoegd. Tenslotte was er een grote ruimte waar de lekenbroeders in ondergebracht werden. Zij deden het handwerk en zware arbeid om het klooster in stand te houden. Alle gebouwen waren gebouwd rond een kloostertuin waarvan alleen de stenen randen de vorm van de bedden nog aangeven.

De gouverneurswoning

Rond 1530 werd Gotland bezet door de Denen die als gevolg van de reformatie katholieke eigendommen confisqueerden. Spoedig daarop liet de Deense gouverneur van Gotland hier een buitenverblijf bouwen door de plaatselijke bevolking met gebruikmaking van de stenen van het voormalige klooster. De bevolking kwam hiertegen in opstand maar werd gedwongen om het werk uit te voeren. Aan meerdere details is te zien dat het buitenhuis met weinig liefde gebouwd is. Dat blijkt nu nog uit de moedwillig slordige bouw van deurlijsten.

De kerk van Dalhem

De kerk van Dalhem is de grootste niet stedelijke kerk van Zweden. Anders dan bij andere kerken zijn hier glas in lood ramen aangebracht die niet heel erg overtuigend werken en van matige kwaliteit zijn.

Ook wordt er in de gidsen gesproken over fresco’s die aangebracht zijn op de muren met middeleeuwse motieven. Dat wil niet zeggen dat ze in de middeleeuwen gemaakt zijn maar dat ze geïnspireerd zijn door middeleeuwse afbeeldingen. Ook hier weer zeer matige kwaliteit. Ook in deze kerk zijn enkele voorbeelden van volkskunst te zien.

De kerk van Bro

Ook een niet heel bijzondere kerk. Maar aardig is het om te zien dat deze kerk een aparte ruimte heeft (niet toegankelijk) waarin geestelijken die zich van de wereld afgekeerd hadden door een bres in de muur nog steeds de mis konden volgen.

Stenkyrka

Om de reisdag vrolijk af te sluiten bezoek ik in Stenkyrka is een groot veld met graven  uit de bronstijd. Op dit veld liggen meer dan 1.000 graven. Ze zijn niet allemaal even duidelijk te onderscheiden maar enkele grafheuvels zien er indrukwekkend uit.

Bijna verdwaald

Genoeg kerken voor vandaag en de komende dagen. Ik rijd verder door naar het noorden en vind een overnachtingsplek nabij Mölnermyr, een nieuw ontwikkeld natuurgebied dat bescherming biedt aan de hier zeldzame wetlands met veel soorten vogels. Ik besluit rond 18.00 uur nog een wandeling met Luna te maken maar verdwaal daarbij zonder dat ik in Google Maps had aangegeven waar mijn vertrekpunt gelegen was. Dat werd dus een lange wandeling. Nog snel even mijn blog bijhouden en slapen. Morgen naar Fårör toe.